Właściciele spółdzielczych mieszkań lokatorskich nie muszą obawiać się utraty prawa do ich przekształcenia. Wbrew informacjom pojawiającym się w internecie, planowane zmiany przepisów nie zamykają drogi do ustanowienia odrębnej własności lokalu.

Projekt nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz prawa spółdzielczego zakłada uchylenie przepisu, który obecnie pozwala na przekształcenie lokatorskiego prawa do mieszkania w odrębną własność. Zapis ten wywołał w mediach społecznościowych falę ostrzeżeń.

Specjaliści jednak uspakajają, iż takie interpretacje są nieprawdziwe, gdyż nowelizacja nie pozbawi obecnych lokatorów możliwości przekształcenia prawa do zajmowanego lokalu. Projektowane przepisy nie będą działać wstecz, a więc nie zmienią sytuacji osób, które już posiadają lokatorskie prawo do mieszkania.

Natomiast celem zmian jest przede wszystkim stworzenie lepszych warunków dla rozwoju budownictwa spółdzielczego i ponowne wykorzystanie potencjału spółdzielczości lokatorskiej. Spółdzielnie mają otrzymać dostęp do preferencyjnego, długoterminowego finansowania, a także bezzwrotnego wsparcia na realizację nowych inwestycji. W zamian mieszkania powstałe z wykorzystaniem publicznej pomocy mają na stałe zasilać zasób lokali dostępnych dla osób, które nie mogą pozwolić sobie na zakup mieszkania na własność.

Nowelizacja ustawy o spółdzielniach – jakie przyniesie zmiany?

Projektowane ograniczenia dotyczące przekształcania lokatorskiego prawa do lokalu w odrębną własność mają odnosić się wyłącznie do nowych inwestycji. Co więcej, MRiT w autopoprawce przewidziało dodatkowy okres przejściowy dla części z nich. Zgodnie z propozycją resortu, przez sześć miesięcy od wejścia nowych przepisów w życie będzie można stosować dotychczasowe zasady przekształcania spółdzielczego prawa lokatorskiego w prawo własności, określone w art. 12 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Rozwiązanie to ma zabezpieczyć interesy spółdzielni, które przed zmianą przepisów rozpoczęły już przygotowania do inwestycji i wystąpiły o pozwolenie na budowę. Dzięki okresowi przejściowemu ochroną zostaną objęte również te podmioty, które zdążyły zlecić przygotowanie projektu, ale do momentu wejścia w życie nowych regulacji nie uzyskały jeszcze ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

W praktyce oznacza to, że osoby posiadające już lokatorskie prawo do mieszkania nie muszą obawiać się utraty możliwości jego przekształcenia. Po wejściu nowelizacji w życie nadal będą mogły zmienić status zajmowanego lokalu na dotychczasowych zasadach.

Mieszkanie lokatorskie na własność. Kiedy można je przekształcić?

Z danych GUS wynika, że skala takich przekształceń jest znacząca. Liczba lokali ze spółdzielczym prawem lokatorskim spadła z 65,7 tys. w 2022 r. do 54,8 tys. w 2024 r., czyli o blisko 11 tys.

Jeśli lokator spłacił zaległości w opłatach oraz przypadającą na mieszkanie część kredytu budowlanego, spółdzielnia ma obowiązek zawrzeć akt notarialny przenoszący własność lokalu. W przypadku odmowy można dochodzić swoich praw przed sądem.